Na de pijnlijke conclusie dat Bassie was overleden, wilden we het liefst meteen rigoureus doorpakken: het hele motorblok eruit, volledig reviseren en direct een nieuwe koppeling plaatsen. Dat was het oorspronkelijke plan.

Alleen liep dat plan al snel vast op onderdelen. Niet alles voor de koppeling was leverbaar. En als je midden in zo'n groot project stilvalt, staat de bus mogelijk weken of maanden uit elkaar zonder duidelijk eindpunt.

Daarom kozen we voor een pragmatische route: de cilinderkop demonteren, laten reviseren en de motor stap voor stap weer gezond opbouwen.

Versleten kleppen als duidelijke oorzaak

Toen de cilinderkop eraf ging, werd meteen duidelijk wat er mis was: vrijwel alle kleppen waren flink versleten. We hebben de kop dus maar snel weggebracht voor revisie.

Carburateur ook volledig gereviseerd

Terwijl de cilinderkop bij revisie was, hebben we ook de carburateur meteen volledig gereviseerd. Daarmee pakken we niet alleen de mechanische basis aan, maar ook direct de brandstof- en mengselkant waar eerder al problemen zaten.

Avonden spendeerde ik met het werkplaatshandboek om te begrijpen hoe dit allemaal werkt. Wat een prachtige manuele techniek: vacuüm, klepjes, slangetjes — dingen die ik kan zien, aanraken en begrijpen.

Los gehaald, schoongemaakt en helemaal uit elkaar: iedere pakking en elk slijtageonderdeel kon zo beoordeeld en waar nodig vervangen worden, en er ging een revisiesetje in met nieuwe pakkingen.

Onderblok schoon en vlak maken, en schoonspoelen met diesel

Daarna hebben we het onderblok netjes schoongemaakt en het raakvlak vlak geschuurd, en het hele blok schoongespoeld met diesel, zodat oude vervuiling en troep eruit konden. Wel zo fijn om na revisie geen oude rommel te laten circuleren.

Met een waterstofzuiger hebben we het restant uit de zuigers gezogen en de rest via de carterpan weer afgetapt en afgewerkt.

De cilinderkop volledig gereviseerd

Na revisie kwam de cilinderkop prachtig terug van Broos Revisie: volledig aangepakt en voorzien van nieuwe, hardere kleppen. Echt vakwerk.

Dat was de middenweg: geen halve maatregel, maar ook niet het risico van een complete blokrevisie die op onderdelen zou kunnen vastlopen.

Zoektocht naar de juiste aandraaimomenten

Het vinden van de aandraaimomenten voor de trekbouten was nog een hele klus. Informatie over deze motor is schaars en vaak lastig te vinden. Soms kom je alleen betaalde werkplaatshandboekjes tegen voor bedragen die nergens op slaan.

Uiteindelijk kwamen we via via aan een aantal sheets met de juiste specificaties.

Voor de afstelgegevens en aandraaimomenten raadpleegden we een oud boek bij het revisiebedrijf.

Trekbouten aantrekken

Het aantrekken van de trekbouten voelt heel gek: je trekt de bout letterlijk een stukje langer, dus je werkt bewust op rek, en het voelt alsof hij ieder moment kan breken.

Dat gaat volgens een vast protocol en volgorde:

• 40 Nm
• 60 Nm
• 180 graden
• motor warm draaien
• 90 graden

Breekt zo'n bout in het blok, dan ben je verder van huis: hem er dan weer netjes uit krijgen is een hele klus.

Het ging goed.

Meteen een grote beurt

Nu de bus toch stil stond, hebben we meteen doorgepakt met een grote beurt. Alles wat preventief kon, hebben we aangepakt om de kans op nieuwe verrassingen te verkleinen zodra hij weer de weg op gaat.

Olie, oliefilter, koelvloeistof, waterpomp, distributieriem, bougies, contactpunten, verdelerkap, rotor en luchtfilters.

De distributeur/hallgever hebben we schoongemaakt zodat deze weer een beetje gangbaar is.

Spie van de pulley afgebroken

Tijdens het sleutelen bleek de spie van de pulley afgebroken te zijn.

We bestelden diverse tandwielen, maar niets had het juiste formaat. Daarom hebben we eerst de oude spie, die vast hoorde te zitten aan het tandwiel, laten uitsnijden en zelf een nieuwe spie precies op maat gemaakt.

Alles op BDP en de eerste start

Alles op BDP (bovenste dodepunt), bougiekabels in de juiste volgorde, en toen: starten. Een spannend moment, maar hij liep vrijwel meteen!

Daarna kwam het afstellen. Met een flitspistool zochten we naar het merkteken op het vliegwiel — dat was wel te zien, maar niet echt consistent bij verschillende toerentallen en vervroegingen. Uiteindelijk hebben we 'm op het gehoor afgesteld, tot hij lekker liep.

Achteraf denk ik dat de ontsteking hierdoor eigenlijk nooit helemaal goed heeft gestaan qua vervroeging op basis van toerental en vacuüm — de markering lag met het flitspistool niet altijd mooi op één lijn. Misschien is het een keer tijd voor een elektronische ontsteking.

In het najaar van 2024 is er in korte tijd veel gebeurd. Van het idee om alles eruit te trekken naar een gerichte revisie-aanpak die uitvoerbaar bleef: een gereviseerde cilinderkop met hardere kleppen, een grote beurt, een zelfgemaakte spie, een schoongespoeld blok en een gereviseerde carburateur.

Dit is in ieder geval de technische basis waarop we verder kunnen bouwen.

Dankzij mijn buurman

Dit hele traject had ik niet alleen aangedurfd. Mijn buurman heeft me geholpen met de revisie, en daar ben ik hem heel dankbaar voor. Bij de garage had het een klein vermogen gekost; op deze manier heb ik juist veel geleerd, en het was ook nog eens gezellig.

LPG-verdamper en kleppensmeersysteem

In januari 2025 heb ik nog de LPG-verdamper laten vervangen en meteen een kleppensmeersysteem laten toevoegen. LPG mist namelijk de smerende werking die benzine wel heeft, waardoor kleppen en klepzittingen sneller slijten. Het systeem doseert een klein beetje smeermiddel mee met de LPG, zodat de kleppen ook op gas goed gesmeerd blijven. Er zitten dan wel al hardere kleppen in, maar dit beschermt ze extra tegen slijtage op de lange termijn.

En verder

Nu Bassie weer op de weg is, wordt het tijd voor de volgende stap: een dakventilator.