Twee dagen nadat Bobbie aankwam, staat er al techniek in. Geen accu, geen omvormer en nog geen zonnepaneel. Wel een eigen netwerk, een Home Assistant en twee elektrische kacheltjes die zichzelf regelen. Het is november, dus warm worden ging voor. In deze post neem ik je mee in die eerste stap.

Klein beginnen, en alles los

Het doel is dat Bobbie off-grid kan, zodat hij achter Bassie mee op avontuur gaat. Maar voorlopig staat hij gewoon op het erf, aan de walstroom. Dat geeft ruimte om klein te beginnen. Eerst walstroom en elektrisch verwarmen, en van daaruit komt er stap voor stap iets bij. Isoleren, een dieselkachel, ventilatie en later de accu met een omvormer.

Eén regel houd ik vast: alles moet los kunnen. Dat komt vooral door het gewicht. Een pipowagen heeft een limiet, en daar wil ik ruim onder blijven. Met een modulair systeem haal ik er voor een rit uit wat niet mee hoeft. De techniek komt daarom op een plank, niet in de wanden. Dat helpt ook bij het strippen en isoleren: plank eruit, klussen, plank erin.

Walstroom, met een meter ertussen

De stroom komt uit het huis, via een kabel en een CEE-inlaat. Bij het huis zit een slimme stekker die meet wat Bobbie verbruikt. Zo weet ik precies wat ik verstook en kan ik het eerlijk afrekenen. Die meter bepaalt ook de grens: Bobbie blijft onder de 2500 watt.

Een eigen netwerk

In Bobbie staat een kleine reisrouter van GL.iNet, met een eigen netwerk. Bobbie heeft zijn eigen wifi, en alleen de verbinding naar buiten wisselt. Thuis pakt hij die van de router in huis, onderweg van Bassie, die internet heeft via 4G. Binnen Bobbie verandert er dan niets: alle apparaten houden hun eigen plek, waar de wagen ook staat.

Via een tunnel tussen de routers is Bobbie vanuit huis bereikbaar, net als Bassie. En de slimme stekkers zitten in een apart netwerk voor apparaten. Home Assistant mag daarbij om een kachel te schakelen, maar andersom kan een stekker nooit bij de rest. Zo'n goedkoop wifi-apparaatje vertrouw ik net iets minder dan mijn laptop. Nu obscure slimme apparaten steeds vaker worden gehackt, vind ik zo'n eigen, afgeschermd netwerk een noodzaak: dan kunnen ze nooit bij je persoonlijke apparaten.

Home Assistant op een Raspberry Pi

Het brein is een Raspberry Pi 5 met Home Assistant, net als in Bassie. De hele configuratie staat in git, in dezelfde opbouw als die van Bassie. Wat ik daar heb geleerd, kon ik zo overzetten. Een nieuwe regel bedenk ik, zet ik in de repo en met één knop staat hij in de wagen.

De zintuigen zijn nu nog bescheiden. Een CO2-meter meet ook de temperatuur en het vocht, de buitentemperatuur komt uit het weerbericht en de slimme stekkers meten hun eigen verbruik. Meer is er voor deze eerste stap niet nodig.

Bobbie iemand binnen

ThuisSlapenWeg

Binnen 16,1 °C verwarmt naar 19 °C

CO2 740 ppm gezond

Weg 5 °C Eco 16 °C Thuis 19 °C Comfort 22 °C

Raam 1 · dicht Deur · dicht Raam 2 · open

Warm worden met twee kacheltjes

Verwarmen doe ik met twee simpele elektrische kacheltjes, van 750 en 1250 watt, elk op een eigen slimme stekker. De kachels zelf staan op een vaste stand en Home Assistant is de thermostaat. Met twee kachels heb ik drie trappen: de kleine, de grote, of allebei.

Is het nog koud, dan gaan ze allebei aan. Komt de temperatuur in de buurt, dan zakt hij terug naar de trap die het warmteverlies net dekt. Zo schiet hij niet door, en pendelt hij tussen twee trappen in plaats van tussen alles en niets. Het vermogen van elke kachel leert Home Assistant zelf uit de meting.

Er zitten een paar vangnetten in. Past een trap niet meer onder de grens van de walstroom, dan kiest hij hem niet, en gaat er toch iets anders aan, dan valt eerst de grote kachel weg. Wordt het binnen te warm, of meet de sensor een kwartier niets, dan gaat alles uit. En elke stekker heeft ook zelf een maximum, voor het geval Home Assistant even niet meedoet.

Voor elke situatie is er een stand. Weg houdt het vorstvrij. Eco is genoeg om te werken. Thuis is gewoon lekker. En Comfort is voor als ik stil zit of lig: dan koel je af, en mag het wat warmer.

Wie is er binnen?

Een bewegingssensor heb ik niet. Wel een CO2-meter, en een mens ademt. In een kleine ruimte zie je dat meteen: met mij binnen loopt de CO2 snel op, en als ik wegga zakt hij langzaam terug naar het niveau van buiten.

Mijn eerste versie keek alleen naar het niveau, en dat ging mis. Ik was al weg, maar de CO2 zakte zo langzaam dat Bobbie nog uren dacht dat ik binnen zat. De tweede versie kijkt naar hoeveel CO2 er bijkomt in plaats van hoeveel er is. Leeg is dat vrijwel niets, met iemand binnen honderden ppm per uur. Dat werkt veel beter.

Bij de deur hangen twee NFC-tags: Thuis en Weg. Bij het weggaan scan ik Weg, en de kachel gaat naar de vorstvrije stand. Er is ook een stille stand voor de nacht, met alleen het kleine kacheltje zonder ventilator. En staat Bobbie op Weg terwijl de CO2 toch gaat stijgen, dan krijg ik een melding: dan is er iemand binnen, of iets.

Dezelfde meter zegt ook wanneer ik moet luchten. Komt de CO2 boven de 1200 ppm, dan krijg ik een seintje op mijn telefoon. Vanuit die melding geef ik met één knop door welk raam ik open heb gezet.

Bobbie 13 nov, 08:42

Extra ventileren

CO2 in Bobbie is 1336 ppm. Zet een raam open, of de deur even.

Raam 1 open gezet

Hoeveel warmte lekt er weg?

Bobbie is nog niet geïsoleerd en heeft enkel glas. Ik weet dus dat er veel warmte weglekt, maar niet hoeveel. Home Assistant rekent dat nu bij: wat de kachels erin stoppen, wat de Pi, de router en ik er zelf aan warmte bij doen, en hoeveel er wegvloeit bij het verschil met buiten. Daaruit leert hij het warmteverlies van de wagen, en met de CO2 ook hoeveel ik ventileer. Hetzelfde heb ik in Bassie al draaien.

Mijn schatting vooraf: nu zo'n 80 tot 120 watt per graad, en na het isoleren nog ongeveer de helft. Bij twintig graden verschil zitten de kacheltjes nu dus aan hun grens. Straks kan ik met echte cijfers laten zien wat isoleren oplevert. Meer over dit soort keuzes lees je in warm blijven in je camper of caravan en slim ventileren.

Wat komt er nog

Dit is pas het begin. Vandaag komen de sensoren voor de ramen en de deur binnen. In het dashboard staan ze al klaar, nu nog met de hand te zetten. Straks weet Bobbie zelf wat er open staat, en daarmee wil ik ook het alarm gaan schakelen. Verder op het lijstje: een eigen ventilatie op 12 volt die op CO2 en vocht regelt, en het isoleren zelf. Daarna komt de stap naar off-grid: een accu, een omvormer en zonnepanelen, alles zo licht mogelijk. Ik schrijf het hier stap voor stap op.