De bus begint te haperen

Sinds mijn WorkAway in 2023 begon de bus steeds moeizamer te lopen. Knallen, slechte ontsteking, overslaan – het leek alsof hij niet meer op alle cilinders liep. Tijdens mijn WorkAway begin dit jaar naar Portugal kwam ik de bergen en heuvels nog maar met moeite op. Soms was ik bang dat ik het niet meer zou halen.

Met de buurman sleutelen

Gelukkig bood mijn buurman, handig met auto’s, zijn hulp aan. Samen sleutelden we maandenlang aan de ontsteking en hielden de bus rijdend. Voor de deur werd het een vertrouwd gezicht en ik leerde mijn buren, die nieuwsgierig kwamen kijken, steeds beter kennen. De bus kon ik niet te lang missen, dus probeerden we telkens kleine verbeteringen aan te brengen.

De ontsteking onder de loep

De ontsteking is essentieel voor het functioneren van een verbrandingsmotor. Het systeem begint bij de accu, die spanning levert aan de bobine. De bobine zet deze spanning om in een hoge spanning, die via de verdeler naar de juiste cilinder wordt geleid. De bougie in elke cilinder zorgt vervolgens voor de vonk die het lucht-brandstofmengsel tot ontbranding brengt. Als er ergens in dit systeem een storing zit – bijvoorbeeld slechte bougies, kabels of een defecte verdeler – loopt de motor onregelmatig of start hij helemaal niet.

Begin maart namen we de hele ontsteking onder handen. Er kwam spanning bij de bobine, verdelerkap en bougies, maar de vonk leek zwak. Alles was behoorlijk op leeftijd. We vervingen bougies, kabels, contactpunten, verdelerkap en rotor – een simpele ingreep, maar het kon geen kwaad.

Toch bleef de bus knallen tijdens het rijden. Ik onderzocht verder: waarom knalt hij?

De knallen leken te komen door zogenaamde backfires: brandstof die in het uitlaatsysteem terechtkomt en daar alsnog ontploft. Ik vermoedde dat er nog steeds iets mis was met de ontsteking of timing, waardoor het mengsel niet altijd op tijd ontbrandde en in de uitlaat tot ontploffing kwam.

De carburateur schoonmaken

De carburateur mengt brandstof en lucht in de juiste verhouding voordat dit mengsel de cilinders in wordt gezogen. Wanneer je gas geeft, opent de gasklep, waardoor er meer lucht en brandstof wordt aangezogen en de motor meer vermogen levert. De choke verrijkt het mengsel bij een koude start, zodat de motor niet afslaat. Vervuiling of slijtage in de carburateur kan leiden tot een onjuist mengsel, waardoor de motor slecht loopt of moeilijk start.

In juni besloten we de carburateur volledig open te maken en schoon te spuiten. Misschien zat er vuil in dat de boel stagneerde. Bij het tankstation maakten we alles schoon, maakten bewegende delen weer gangbaar en zetten alles terug. We ontdekten ook krokante benzineleidingen, die we direct vervingen.

Het leek iets te helpen, maar echt beter werd het niet. Gelukkig kon ik er af en toe nog een weekendje mee weg maar ik bleef wel in de buurt en durfde geen lange vakantie meer aan.

Vakantie op de motor

Ik wilde naar de Alpen voor een weekje paragliden en werken aan mijn Brevet 2 Berg. Vastberaden om toch te gaan, haalde ik mijn motor van stal en liet deze opknappen bij de garage. Met een nieuwe waterdichte tas en minimale bagage kon ik op pad. Wat een avontuur! Maar het was ook een flinke rit. Hoe mooi zou het zijn als ik in de toekomst mijn motor gewoon op een trailer mee kan nemen naar de bergen?

Elektronische ontsteking

Ik had inmiddels een elektronische ontsteking van Petronix klaarliggen. Vermoedelijk was er meer aan de hand, maar als de ontsteking in ieder geval goed zou zijn... In augustus besloten we alles te vervangen.

Tijdens het inbouwen vonden we een loshangend massakabeltje in de verdelerkap. Het was bijna niet te zien, hing nog maar aan twee aders en maakte slecht contact. Dit bleek de boosdoener. We haalden de distributeur eruit en ik soldeerde het kabeltje.

De bus startte direct! Wat een fantastisch moment! De dure elektronische ontsteking kon retour.

September: De laatste rit

Het mocht niet lang duren. De vonk was nu goed maar de knallen bleven, het vermogen bleef slecht. In september was ik een weekendje in de polder. Op de heenreis moest ik een paar keer stoppen, motorkap openmaken en wat aanpassen aan de carburateur om weer verder te kunnen. Het werd kouder en de choke werkte niet goed. Met een stukje ijzerdraad heb ik deze geforceerd open gezet. Met moeite bereikte ik mijn bestemming.

Voor de terugreis liep ik alles nog eens na: ontsteking goed, brandstof komt aan, carburateur staat goed. Toch liep het niet lekker. Met wat aanpassingen kreeg ik hem weer aan de praat, maar alle vermogen was weg. Maximaal 60, heuvel af 70. De snelweg was geen optie, dus reed ik 200 km binnendoor met maximaal 50 km/u.

In deze laatste kilometers naar huis was mijn verbruik, met 1:3, ook echt dramatisch geworden. Extra dorstig en geen vermogen meer. Dat kan niet goed zijn.

Met horten en stoten kwam ik weer aan in Breda. De voordeur haalde ik niet meer, maar ik kreeg de camper nog net — op zijn laatste adem — in een parkeervak, 100 meter van huis.

Het einde

Tijd om de compressie te meten. Sommigen zeiden: dat had je eerder moeten doen! Maar ik had niet de juiste tools. Nu was er geen andere optie meer.

Compressie is het vermogen van de cilinder om het lucht-brandstofmengsel samen te persen voordat het wordt ontstoken. Goede compressie is nodig om voldoende kracht te genereren. Als een cilinder geen of weinig compressie opbouwt, kan het mengsel niet goed worden samengeperst en levert de motor nauwelijks vermogen. Oorzaken kunnen versleten zuigerveren, kleppen of koppakking zijn. Een gezonde cilinder heeft doorgaans tussen de 9 en 12 bar compressie; bij minder dan 7,5 bar of grote verschillen tussen de cilinders is er sprake van ernstige slijtage of schade.

Compressie:
Cilinder 1: 6 bar
Cilinder 2: 9 bar
Cilinder 3: 0.1 bar
Cilinder 4: 10 bar
Cilinder 5: 0 bar
Cilinder 6: 0 bar

Cilinder 4 is goed, 2 acceptabel, 1 onder de maat en de andere drie doen niets meer. Het is eigenlijk een wonder dat de camper, op 1,5 cilinder, nog zo lang heeft gereden. Maar de pijnlijke conclusie is duidelijk: Bassie, zo heet mijn camper, is overleden...

Reflectie en bezinning

De afgelopen periode heb ik ontzettend veel geleerd en ben ik zelfs met de motor op vakantie geweest – iets wat ik waarschijnlijk niet had gedaan als de camper gewoon had gereden. Dat avontuur was dus toch een onverwacht cadeau. Maar afscheid nemen van Bassie voelt nog niet goed. Ik ga rustig onderzoeken wat de mogelijkheden zijn, zonder mezelf in een enorme kostenpost te storten.

Eerst maar eens alles laten bezinken. Wie weet wat er nog op mijn pad komt – misschien een nieuw avontuur, of toch een manier om Bassie weer tot leven te wekken.